7 ekim 2023 de kanla yoğrulu israil tarihinin yeni eklenmiş kanlı bir sayfası olarak bilinecektir. 1948'den bu yana hem kendisine, hem de çevresine barışı değil de kanlı savaş durumunu yaşatan israil ülkesi, bitmeyen şiddet sarmalının kısır döngü çevriminde yeni döngülerdedir.
1967'nin altı gününde "baskın basanındır" yaşanmıştı. israil mısır ve suriye'ye saldırıp da mısır ve suriye'den toprak kazanımını yaşama güdüsü olarak dayatmıştı. israil 1967 baskınıyla saldırı sonucunda mısır, ırak ve suriye'nin "soğuk savaş" dengelerinin dışında geliştirdiği birlikteliğin zayıflığının üstesinden gelmişti. 1967 öncesi geçici sürelerde varolan israil çevresindeki birliktelik tarihte iz bırakmadan bir daha yaşanmadı. iran, ürdün ve suudi arabistan baskını izlemenin dışında etkisizdiler.
ırak 1967 öncesi mısır ve suriye'den kopmuştu, 1967 sonrası suriye de mısır'dan uzaklaştı. arap devletleri, özellikle israil'e karşı birleşik davranma gücünü ve örgütlenmesini başaramadılar. "soğuk savaş" döneminde iran ve suudi arabistan abd yanında dururken, mısır, ırak ve suriye darbeler yönetimleriyle sovyetler birliği yanında göründüler.
1973'te israil baskına uğradı. mısır'ın önderliğindeki askeri gücün israil'e saldırısına suriye ve ırak askeri olarak katılmadılar ama, mısır'ın kazanmasına zarar verici değildiler. israil 1967'de kazandıklarını yitirme noktasına geldiğinde, abd 1948'den o güne olduğundan da güçlü olarak israil'in yokoluşunu durdurmakta diplomasiden öteye askeri olarak da öne çıktı. 1973'de abd "soğuk savaş" dengelerini zorlayan askercil gösterisiyle mısır geri çekildi. sonuçta baskın basanın olmadı 1973'te.
1967 sonrasının ilk sonucu suriye ve mısır topraklarında israil'in işgalci genişlemisi ise, ikinci sonucu da filistin'in direnişçilerinin "el fetih" olarak birliktelikleri olmuştu. 1973 sonrasının ilk sonucu ise, mısır'ın önderi nasır'ın yerini almış enver sedat'ın israil ile anlaşmayı seçmiş olmasıydı. öncesinde de, sscb'den kopması ve yerini abd'yle değiştirmesi olmuştu. mısır antlaşma yoluyla israil'e 1967'de kaptırdığı topraklarını geriye almıştı ama, filistin topraklarından ve insanlarından uzaklaşmıştı. bu sonuç enver sedat'ın yaşamının sonlanmasını da getirdi. enver sedat sonrası yerini alan hüsnü mübarek ırak ve suriye'den uzakta ve suudi arabistan'a yakın abd askeri ve mali yardımıyla yaşamını ve iktidarını sürdürdü.
1979'da iran abd'den koptu ama, mısır'a uzak ırak ile suriye'ye açıktan etki yapmaktan uzaktı uzun süre. ırak ve iran'ın uzun ve kanlı karşıtlığı süresince abd ırak'a yakınlaşmayı zorladıysa da iran'ın ırak'taki, suriye'deki etkilerinin yayılmasını önleyemedi. karmaşık ve yapay lübnan toplumu da sscb'ye yakınlaşmadan uzun ve kanlı iç savaş süresince iran ile suriye'nin etkin yayılma alanı oldu.
1982'de israil tek yanlı lübnan'a saldırarak lübnan'da dengeleri değiştirmek uğraşırken lübnan'daki suriye ve iran etkisi gerilemedi ama, gelişti.
israil suriye, ırak ve iran'ı mısır'la yaptığına benzer antlaşma yoluyla etkisizleştirmede hiç başarılı olamadı. 1990'larda israil filistin halkıyla uzlaşmayı zorladı. filistin'in askeri temsilcileri el fetih, siyasi temsilci konumunda kabul edildiler ve filistin'in yaşaması için barış yolu denendi. enver sedat'ın yaşamını sonlandıran mısır'ın israil'i kabullenmesi, filistin'in yaşamasını kabullenen izak rabin'in yaşamının sonlanmasını getirdi.
iran'daki 1979 devrimi ve ırak'la savaştan yıkılmayışından öteye "soğuk savaş"ın ortadan kalkmasının getirdiği koşullarda abd'nin ırak'a 1991 ve 2003'te iki kez askeri saldırıları sonrasında filistin'de "el fetih" israil'in varlığını kabullenirken filistin'in çoğunluğunun temsilcisi olarak hamas oluştu.
hamas varolduğu sürece israil'in varoluşunu kabullenmedi. filistin toplumu "israil"in varlığı temelinde ikiye bölünmüşlüğü yaşadı. el fetih'in filistin toplumunda temsil gücünden daha yüksek temsil gücü hamas'ı filistin'in öndeki gücü yaptı.
7 ekim 2023'te hamas'ın israil'e saldırısı ve gösterdiği şiddetin benzerini mısır, suriye ve iran israil'e yaşatamadı. el fetih güçlü olduğu sürece israil'e askeri olarak saldırdı ve yeraltı gücüydü etkinliği. hamas ise, filistin'in sivil toplumunun içinde israil'in askeri hedeflerinden de öteye sivil hedeflerini de savaşın odağına dönüştürdü.
israil'in hamas'ı yoketme savaşı önceki el fetih ile filistin uğraşından ayrıdır. el fetih azınlık gücüne orantısız israil gücü saldırısı vardı. hamas'la değişene israil'in askeri tepkisi 7 ekim 2023 öncesi yeterli ve etkili olmadı. israil sivil toplumunun yaşadığı şiddeti hamas'tan öteye filistin toplumuna yaşatma tepkisi günündeyiz. israil şiddete gösterdiği ve göstereceğini duyurduğu şiddeti uygulayabilir mi? israil'in kabullendiği ve içinden çıkamadığı şiddet sarmalının yeni döngüsü israil'in güvenli yaşamasını getirebilir amaü barışı getireceği kuşkuludur. karşlıklı şiddetin korkunçluğu yitirilen insanları çoğaltırken yaşayanlara barış getirici olmayacağını düşünmek bugünden geleceğe en geçerli öngörüdür.
13 ekim 2023, college station, texas.
