türkiye cumhuriyet tarihinin büyük depremlerinden birini yaşadı. 6 şubat sabahı türkiye'nin onbeş milyona yakın insanı deprem sarsıntısı yaşadı. 6 şubat'tan bu yana türkiye'nin tümü depremin sarsıntısını toplumun tüm katmanlarında yaşıyor.
bir yandan insanların iyi yanlarının çokça öne çıktığı yaşanırken, bunca acının gözyaşının arasından yaşanan kötülükler de unutulmaz izler bırakıyor. depremin şiddeti, süresi güçlüdür; yaygınlığı geniş bir alandır. bunlar apaçık da, ortaya çıkan dağınıklıklar, düzensizlikler depremin sonuçlarından değildir. depremin nedeni de toplumsal, bireysel eksikliklerle açıklansa da yetersiz kalmaktadır. depremin gücünden çok, depreme tepkilerdeki yetersizliklerin ortaya çıkardığı kargaşa ve örgütsüzlük gelen on yılların konusu olacaktır.
türkiye'de siyasal yaşamın tbmm'den ve yüzyıllık kurumlaşmaşlardan arındırılıp "başkanlık düzeni" denilen bir anayasallığa dönüştürülmesinin yaşanması depremde yitirilen insan çokluğunun üzüntüsünü artırmıştır.
türkiye'nin siyasallığının ve anayasallığının en üstünden söylenen söz nedir? ilk söylenen en doğrusuydu: gün birlik günüdür. ilk andan, ilk günden bu yana yaşanmayan ulusal "birlik" ve birlikteliktir. olması gerekenin olmadığının dışavurumu olarak belleklerde yer etmiştir o "birlik" olma istemi. türkiye'nin yirmi yılı aşkın akp yönetiminin ya da 2015'ten sonrasında akp-mhp birlikteliğinin depremle birlik ve birlikteliği kendilerinin çevresinde toplanmak dışında anlamadıkları yaşanan gerçekliktir. akp-mhp birlikteliğinin insanları bölme davranışlarının getirdiği bizden-onlardan ikiliği birlik ve birliktelik beklenen deprem sonrası günlerde de yaşanması depremin açılarını ağırlaştırıcı yaşanmaktadır.
15 temmuz 2016 sonrası yaşanmış "yenikapı ruhu" denen birlik ve birliktelik bugün daha çok gerekmez mi? deprem alanında erdoğan, kılıçdaroğlu birlikte deprem yörelerinde görünmeleri gerekmez miydi? bu çağrıyı ve görüntüyü kılıçdaroğlu örgütleyemezdi, önderlik edemezdi. erdoğan "birlik" günüdür sözünden öteye birlikte görünme eylemini kaçırmıştır. yaşanan birlik değil, birliktelik de değildir; siyasetin enaza ineceği günde de ayrılıklar tırmanmasını sürdürmüştür. türkiye'nin deprem acısının yanında, yaşanmayan birlik ve birliktelik görüntüsü de acıları çoğaltandır.
türkiye'de toplumsallığın yıkılması yeni değildir. 2002'den bu yana yıkılan devlet yapısının temel taşları ve kurumlaşmalarıyla cumhuriyet geleneklerinin yokedildiğinin görüntüleri depremden önce de yaşanandı; biliniyordu. 6 şubat depremiyle kırılan toplumsal ve siyasal yapı görüntüleri türkiye'yi güçsüzleştirmiyor ama, güçsüz gösteriyor.
türkiye'nin yaşadığı toplumsal gerilim ve gerginliklerin getirebileceği patlamalar, depremler yerkürenin sarsılmasından daha kalıcı ve yıkıcı olabilir görüntüleri yaşatmaktadır. türkiye doğal depremlere alışkındır demeyelim ama, çokça yaşamıştır ve ne yazık ki yaşayabilecek bir toprak varlığının üzerindedir. türkiye'nin toprağını değil ama üzerinde yaşayan insanlarının ve insanlığının deprem öncesi ve sonrasından yaşanan gerilimlerinin, gerginliklerinin uzlaştırılması depremin ilk sonucu olmalıdır. gerilim ve gerginliklerin azaltılması birlik ve birlikteliklerin ilk adımı olmalıdır. birlik ve birliktelikle doğal depremlerin yıkıcılıklarına hazırlıklı olunabilir ve olası depremlerde acılar da azalır.
10 şubat 2023, college station, texas.
