obama abd başkanı seçildiğinde amerikancılar sevinmişlerdi. işte abd; işte demokrasi diye bush dönemini kolayca unutanlar, bush abd'sini unutulur sananlar abd karşısında kolayca esnemişlerdi. abd'de çok kültürlülük önlenemez yükseklere sıçramıştı, ırkların uyumluluğu ve ayrımcılık sonlanacak umudu iyimserlikten öteye coşkunluktaydı.
obama dönemi bush yönetimindeki abd'nin afganistan ve ırak savaşlarının sonrasındaydı. savaş giderlerini abd halkına vergilendirmeyen bush yönetimi, sonunda, abd'nin 1929'dan sonraki en büyük iktisadi gerilemesini yaşatmıştı ve neredeyse, 1929 buhranı korkusu günlerinde, obama seçildi. bush sonrası obama yönetimi, abd'nin içteki barışını ortadoğu'ya ve sonrasında pasifik'e taşımakla yükümlü sayıyordu kendini. ortadoğu'da savaş sonlanacak ve ortadoğu'da savaşla gerçeklenmeyen demokrasi, artık barış yoluyla gelişecekti. abd de ortadoğu'daki tıkanıklığından pasifik eksenine kayacaktı.
türkiye'de obama yönetimiyle gelişen abd iyimserliğinden kendi yönünde yararlanacağını sanan akp yönetimi, obama'nın ve abd'nin kullanılmaktan çok kullanmaya odaklı çıkarcılığını anladığında abd'de obama'nın ikinci dönemi başlamıştı. suriye'deki yıkımın ve batağın suriye içinden birincil sorumlusu esat yönetimidir. suriye'nin dışarıya kaçması ve suriye halkının büyük çoğunluğunun sığınmacı konumuna düşmesinde ise obama yönetimindeki abd ile akp yönetimi tarihsel olarak birlikte eşdeğerde sorumludurlar. akp gitmedi ama, davutoğlu sonlandı. obama'dan sonra demokratlar yürütmeyi cumhuriyetçi başkan trump'a teslim ettiler.
obama yönetimiyle abd'nin küreseldeki konumu büyük değişim yaşadı: abd küreselin başı ve yayıcısı olmaktan, önden siz gidin ardınızdan geliyorumcu siyasetin başı oldu. abd yayılmacılıktan gerilemeye kaçışla birlikte, yerel destekçilere dayalı aracılarla savaşçı konumunu seçti. bu yeni durum da: suriye'de abd ile birlikte geliştirilen suriye'deki karşıtlar, abd ve türkiye desteğinde savaşma gücünü bulamayınca, ışid, savaşın yönünü ırak ve suriye'yi kapsayan "islam devleti"ne dönüştürmeye olanak buldu.
obama'nın başarısızlığından yararlanmacı trump'ın başkan seçilmesi, obama'yla sıçrama yaptığını sanan abd içinde ve abd dışında anlaşılmazlıkla karşılandı. abd insanlık yönünde ileriye giderken amerikancılık ile gerilemişti. abd içinden ve dışından trump'ın neden ve nasıl geldiğini anlamak yerine, trump'ın görevden alınması kolaycılığını siyaset sayanlar, trump'ın abd'de dört yılını tamamlamayacağını ilk günden duyurdular. oysa, abd'nin kurumsallaşmasında ve işleyişinde seçimi yitirenlerin sevmedikleri başkanlığı alaşağı etmesinin yolları tıkanıktı. trump seçildiğinden bu yana, trump'ın gidiciliği üzerine önyargılı olanlar, abd toplumunda trump'ın nasıl oluyor da yürütmede duraklamadığını ve yasamayla yargının trump'ı alaşağı edemediğinin seyrini öfkeyle sürdürüyorlar.
bugün abd'de yürütmeyi yönlendiren başkan trump'ın seçmen dayanağında önemli bir değişim olmadığı gerçeği açıktır. doğal ki, trump'a oy vermeyen seçmenlerde, trump'a doğru seçme değişimi de yaşanmıyor. trump karşıtı siyaseti belirleyen ve yönlendiren demokrat partili yetkinlerle demokrat parti seçmenleri trump karşıtlığında ayrımsız birlikteliktedirler ama, trump'ın görevden alınması için gerekli cumhuriyetçi parti'den koparabildikleri neredeyse yoktur.
abd'de trump, abd'nin küreselin başı olmasını değil, abd'nin karar veren de, yöneten de olmasının önderliğini yaptığını varsayıyor. trump izlerlerinin aklına göre: küreselin abd yönetimiyle abd'nin yaşadığı, yaşayacağı sorunların çözümleneceğinin öngörüsündeler. abd'nin trump'la dışarıda kazanabilmesinin önkoşulu açıktır: 2020'de trump'ın yeniden başkan seçilmesi ve temsilciler meclisi ile senato'da yasamanın cumhuriyetçi parti çoğunluğunda olması gerekir.
2020'de cumhuriyetçiler geriler ve trump başkan olamaz öngörüsü bugünden öngörülür bir beklenti değildir. trump'ın 2020 seçimlerinde yenilmesininin açıklaması zor olmaz. en zoru ise: trump'ın yeniden başkan seçilmesi olacaktır. abd'de trump'ın 2020 seçimleriyle yeniden başkanlığı, abd dışından küreselden kolay anlaşılır ve açıklanabilir değildir.
31 mayıs 2019, college station, texas.
