kıbrıs için, türkiye için rauf denktaş'ın yitmesi büyük eksikliktir. kurucu önderlerin büyüklüğü eksikliklerinin duyulması bir özellikse; yokedilememeleri de ikincil özellikleridir. rauf denktaş'ın eksikliği duyulacaktır; rauf denktaş'ın yoksayılması da olanaksızdır. kktc, varlığını rauf denktaş'sız da sürdürecektir. kıbrıs'ta, türkiye'de ve abd/ab'de rauf denktaş'ın eksikliğini fırsata dönüştürmek isteyenler çıkabilir ama başarılı olmaları kolay olmaz. rauf denktaş'ın kıbrıs'la kalıcılığı sonsuzdur.
türkiye'de yatışmak bilmeyen gerilim sürüyor. türkiye, bitmeyen suçlamalar, tutuklamalar, yargılamalar ülkesi olmaktan kurtulamadı. bu son ya da bu gidişle sonlanacak diyemiyoruz. türkiye, yaşanmış iki büyük örnekten birincisini değil de ikincisini seçtiği sürece de, özlenen değişime erişemeyecektir. 1950 örneği birincisidir; 1960 ikincisidir. 1950'de halkoyunun özgürce gerçekleşmesiyle iktidar olan demokrat parti örneği unutulmamalıdır: "devr-i sabık yaratılmayacak" ilk eylemiydi iktidarın. topluma huzur getirmişti, toplumsal ve siyasal yaşamı uzlaşık başlatmıştı. geçmiş devirlere yönelik her yargılama huzuru da, barışı da, uzlaşımı da geriletir. 1950'nin gücü ve büyülü gizemi tbmm'nin gücünü tehdit ve baskıya dönüştürme yönünde geliştiğinde ortaya çıkan tepkici iktidarın en büyük yanlışının sonuçlarını 1960'dan bu yana yaşıyoruz: "sabık ve sakıt yöneticiler" kavramı bitmek bilmiyor. sürekli geçmişi yargılamak kaygusuyla günü geçiriyoruz ve gelecekten uzaklaşıyoruz.
akp iktidarı, sonu gelmez, geçmişle hesaplaşma ve geçmişi yargılama çabasıyla oyalanıyor. siyasetin geçmişe yönük geliştirilmesi olanaksızdır. akp de, türkiye de zaman tüketiyor boşuna.
19 mayıs spor bayramı'nın gelenekselliğini kaldırabilirsiniz. 19 mayıs gerçekliğini değiştiremezsiniz. nasıl ki, gecikmeli de olsa, kaldırılmış 10 kasım anma törenleriyle atatürk gerçekliği değişmemişse; 19 mayıs spor ve şenliklerinin kaldırılması önemli bir eksiklik olmaz. türkiye ulusallığın ve ulusal bilincin gereği köklenmiş 19 mayıs şenliklerini korumak artık zordur ama toplumun ulus algısını yıkmak olanaksızdır. 19 mayıs işlevini yerine getirmiştir ve tükiye'de ulusal bilinç yerleşiktir. biçimin kalkması özü kaldırmaz. 19 mayıs gösterileri tepeden inme yaşatılmıştır; tepeden inme kaldırılmaya çalışılmaktadır. gününde aşağıdan gelen, gelebilecek tepkiler geriletilmiştir. günümüzde aşağdan gelebilecek tepkilerin ne olacağını kestiremeyiz ama yukarıdan aşağıya yaşanmışlığın oluşturduğu yaygın bir kitleselliği görmemezlik yanıltıcı olur. 19 mayıs'la oluşan, 19 mayıs'ın oluşturduğu kitleselliği kaldırmak zordur. akp, ayrıntılarda oyalanıyor ve özden çok biçimlerle oynuyor.
akp, "muhalefet" olsun ama chp olmasın istiyor. türkiye cumhuriyeti, kuruluş günlerinde ve uzunca süre, "demokrasi" olsun ama toplumsal "yaşama/açıklama biçimleri" olmasın özlemiyle çok oyalandı ve zaman tüketti. akp de chp algısı ve temsili olmayan bir "muhalefet" özlemiyle zaman tüketiyor ve belki de tükeniyor, tükenecek. siyasette iktidarınızı yönlendirebilirsiniz ama "muhalefeti" ne yönlendirebilirsiniz, ne de denetleyebilirsiniz. akp, demokrasilerde olmayacak bir özleme takılmış durumda. chp'yi yıkarak geçmişi de yıkacağını sanıyor. oysa chp'li geçmiş türkiye cumhuriyeti'dir. türkiye cumhuriyeti'nde gerçeklenen demokrasinin olanaklarıyla chp'yi yoketmenin düşünülmesinden kurtulmak gerekiyor. demokrat parti'nin kuruluşuna olana veren chp ile 1960'da muhalefet eden chp gerçeklikleri de, 1950'de iktidar olan ve 1960'da tükenen dp gerçeklikleri de geçmişte kalmıştır.
akp, salt 1960'la yetinmiyor. 1946 öncesini de, 1980'i de yargılamak istiyor. 1980 sonrasından, 28 şubat'ı da, 2002'yle ortaya çıkan karşıtlıkları da. toplumsal savaşı ve hesaplaşmayı bunca yayınca: derleyip toparlamak da, sonuç almak da dağılıyor. akp'nin ve günümüz türkiye'sinin görünümü gerilimdir. akp gerilimi yumuşatmaktan çok gerilimi germeyi siyaset olarak seçmesini sürdürüyor. gerilimden yarar görmiş olmak akp'nin yanıltıcısıdır ve birgün bitiricisi de olacaktır.
türkiye, akp'nin bire inme ve bire indirgeme siyasetine direnci geliştirecektir.
akp, tsk'yi chp'yle bir ve benzer göstermeden, son olarak da, bdp'yi chp'yle özdeşleştirmeyi birincil siyasete vardırdı. türkiye'nin pkk ve uzantılarına olan tepkiselliğiyle duyarlılığını chp'ye yöneltmekten akp'nin de, türkiye'nin kazanacağı olamaz. akp, önceki siyasetlerinden etkin ve güçlü çıktığı varsayımıyla gerçeklemeyi özlediği yeni siyasetinde tıkanacaktır, tükenecektir.
türkiye'nin içinde gerilim sürerken, çevresindeki gerilimler de dinmek bilmiyor: ırak, suriye ve iran gerilimlerinin türkiye'yi etkilememesi düşünülemez. türkiye'nin çevresinde yaşanan gerilimler türkiye'nin içini de altüst edebilecek güçte gelişiyor. türkiye'de, on yıldır kararlı giden ve yükselen iç pazarın iç gerilimlere dayanıklılığı dış gerilimlere de dayanıklılığın dayanağı olur mu?
abd'de bir yandan obama ve demokratlar eylemde, bir yandan da cumhuriyetçiler içi seçimlerle tartışmalar canlı. obama, geçen hafta savunma yapılanmasıyla bütçesinde değişimler öngörmüştü; bu hafta da, bir yığın kamu kuruluşunun yeniden yapılanmasıyla yeni "tasarruflar" hedefleri koymuştur.
cumhuriyetçiler, 10 ocak günü new hampshire'de mitt romney'e gönülsüz toplaşmaktan gönüllüğe yönelebileceğinin ilk izlerini sezinletmiştir. öyle görünüyor ki, cumhuriyetçiler, mitt romney'in ardında hızla toplaşacaktır. mitt romney'nin durdurulamayan birincil konumu niceliksel olarak yeterli değilse de, mitt romney'i zorlayabilecek adayların tek tek hiçbirinin konumu da umutlandırıcı değildir. 21 ocak'ta south carolina'dan da birinci çıkabilecek mitt romney'i ancak ve ancak obama durdurabilir sonrasında. abd'de obama'ya karşı romney tartışmasında üst gelir kümelerinde artan gelirin ve servetin vergilendirilmesinde uzlaşabilir mi? obama da, romney de vergilendirmeyeceğim derken ikili yaklaşacaktır. abd'nin ve küreselliğin "vergilendirme"ye yönelmeden bunalımın süresini kısaltması olanaksız değilse de zor görünüyor. abd'de ve küreselde kişilerde, kurumlarda biriken artı servetin vergilendirilmesi kaçınılmazdır. obama da, romney de vergilendirmeyi gerçekleyecek adaylardır. yoksa, toplumsal patlamalar denetlenebilir gösterilerden ötelere varır.
ab'nin iktisadi ve pazar işleyişinde hızla ve kolayca iyileşme olmayacağı biliniyor. abd'den sonra neredeyse ab'nin tümüne yaygın kredi değerlendirmelerine getirilen kuşkunun düzeltici mi, yıpratıcı mı olacağını kestirmek zor ama ab ülkelerinde "refah" gerilemesinin hızlanacağı açık.
13 ocak 2012, college station, texas.
